مسجد وبقعه صاحب الامر

 

این بقعه در آغاز به صورت یک مسجد توسط شاه طهماسب صفوی در جبهه شرقی میدان صاحب آباد بناگردیدپس از تصرف تبریز توسط سپاهیان سلطان مراد چهارم عثمانی در سال 1045 ق این بنا و برخی از بناهای مجاور آن  آسیب دیده و تخریب شد.

تا ورنیه که مدتی پس از این رویداد به تبریز رفته و چندی در آنجا اقامت کرده بود، در باره آثار باقی مانده در اطراف میدانی در تبریز که ممکن است منظور وی میدان صاحب آباد باشد،چنین اظهار داشته است «درمیدان بزرگ تبریزو مجاور آن یک مسجد عالی ومدرسه قصری دید می شود که همه خراب شده و در شرف انهدام هستند.همه این بناهای عالی متروک
مانده اند.» 

 

      

 

در زمان شاه سلطان حسین صفوی تخریب شد و از طرف میرزا محمد ابراهیم وزیر آذربایجان مرمت گردید . این بنا در سال 1193 هجری قمری بر اثر زلزله شدید ویران گردید و در سال 1208 بوسیله جعفر قلی خان دنبلی تجدید بنا گردید و در سال 1266 میرزا علی اکبر خان ، قسمتی از بقعه و دهلیز را آئینه کاری کرد. صحن

 و مدرسه ای را به آن افزودو موقوفاتی برای آن تعیین کرد.  

بنای صاحب الامر دارای گنبد و دو منار بلند در دو گوشه بنا و در مدخل دهلیز و درون بقعه دو طاق مرمرین از زمان شاه طهماسب باقی است که دارای حجاری های زیبائی شامل گل و بوته اسلیمی و ختائی است . از تزئینات دیگر بنا کار بندی های آئینه کاری شده و نقاشی محراب    می باشد.

توجه مردم به این بنا موجب شد که آن بقعه صاحب الامر نامیده شود . در سال 1266 قمری شخصی به نام میرزا علی اکبر خان که مترجم کنسولگری روس بود ، قسمتی از بقعه و دهلیز این مجموعه را مرمت و آئینه کاری کرد و مدرسه در جلو بقعه ساخت که به نام مدرسه میرزا علی اکبر خان یا مدرسه اکبریه خوانده می شود . صحن این مدرسه در سال 1345 شمسی در پی گسترش خیابان دارایی ویران شد و پس از آن تنها یک جبهه از ساختمان باقی مانده است . 

نوع مالکیت بنا : مالکیت بنا اوقافی است.

قدمت بنا : مربوط به دوره صفویه است .

موقعیت بنا : تبریز –چایکنار-انتهای خیابان دارائی

تزئینات بکار رفته : حجاری های سنگی ، کاربندی های آئینه کاری شده نقاشی های محراب

اقدامات انجام گرفته بر روی بنا در گذشته : در سالهای قبل توسعه یافته ولی در طی سالهای گذشته تعمیرات اساسی صورت نگرفته است و به دلیل متروکه ماندن به پایه ها و گنبد ها آسیب رسیده است .

از این بنا در سال 1379 به عنوان موزه قرآن و کتابت بهره برداری شده است . نام دیگرمسجد صاحب الامر پل مسجد ( میدان کورپوسی) نام دارد. 

در ضلع شمالی هشتی بقعه صاحب آباد مسجدی واقع شده که به مسجد شیخیان یا مسجد ثقه الاسلام معروف است . این مسجد در سال 1265 هجری شمسی تکمیل شد و امامت آن با مرحوم میرزا محمد شفیع ثقه الاسلام پیشوای شیعه ( جد مرحوم ثقه الاسلام شهید بود) در سال 1291 هجری شمسی از طرف شرقی مسجد یک طاق به مسجد افزوده شد و مسجد زمستانی در جانب شرقی مسجد احداث کردند و در سال 1310 فا حشی که در آن طاق های جدید الاحداث و مسجد زمستانی واقع شده بود مجددا این فضا ها را برداشته و به وسعت مسجد افزودند .
در حال حاضر این مسجد با بیست ستون سنگی و سی و چهارگنبد آجریکی ازبزرگترین مساجد تبریز می باشد
.   

        باتشکر از  اقای سعید نظر زاده دانشجوی معماری دانشگاه ازاد تبریز